Risk Management
comments 2

หนี้ครัวเรือนประเทศไทย เทียบกับรายได้

ผมเห็นนักเศรษฐศาสตร์และสำนักวิจัยต่างๆ ออกมาเตือนหลายปีแล้ว ว่าหนี้ครัวเรือนของประเทศไทยมีระดับที่สูง คือประมาณ 81% ของ GDP เมื่อสิ้นปี 2015 และมีแนวโน้มที่จะเพิ่มขึ้นต่อไปอีก

ซึ่งหนี้ครัวเรือนที่สูงจะกดดันให้กำลังซื้อและการบริโภคช้าลง และทำให้การขยายตัวของเศรษฐกิจเกิดขึ้นได้ยาก

ได้ยินแล้วก็เลยอยากจะเปรียบเทียบดูว่าตัวเลขหนี้ครัวเรือนที่ว่านี้สูงต่ำซักแค่ไหนเทียบกับประเทศอื่นๆ

เมื่อลองหาดูพบว่าข้อมูลที่เข้าถึงง่ายที่สุดคือตัวเลขของกลุ่มประเทศ OECD ซึ่งแม้ส่วนใหญ่จะเป็นประเทศตะวันตกก็น่าจะพอเป็นตัวเทียบวัดได้ แต่ปรากฎว่ามันไม่ตรงไปตรงมาขนาดนั้น เพราะข้อมูลหนี้ครัวเรือน (Household Debt) ที่มีให้เข้าถึงได้ดันวัดเป็นเปอร์เซ็นต์ของรายได้หลังหักภาษี (Disposable Income) ไม่ใช่เทียบกับ GDP อย่างที่เห็นรายงานกันในสื่อไทย

oecd

เนื่องจากผมไม่ใช่นักเศรษฐศาสตร์ ไม่มีความรู้ว่าวัดเทียบกับอะไรดีกว่ากัน เลยลองหาดูก็เจอคำอธิบายในรายงานชื่อ Debt and (not much) deleveraging ของ McKinsey Global Institute ซึ่งผมคิดว่าวิเคราะห์เรื่องของหนี้ต่างๆ ทั่วโลกไว้ค่อนข้างดี และเค้าก็วัดหนี้ครัวเรือนเทียบกับรายได้หลังหักภาษีเหมือนกัน โดยให้เหตุผลไว้ว่า

  • แต่ละประเทศมีสัดส่วนรายได้ครัวเรือนต่อ GDP ต่างกันเยอะ ดังนั้นการเปรียบเทียบหนี้ครัวเรือนกับรายได้ครัวเรือนจะได้ภาพภาระหนี้ที่ชัดเจนกว่า
  • อัตราภาษีเงินได้ยิ่งต่างกันได้เยอะมาก เมื่อเราสนใจว่าหนี้จะกระทบความสามารถในการใช้จ่ายบริโภคต่างๆ แค่ไหน จึงควรจะดูว่าเมื่อเทียบปริมาณหนี้กับรายได้ที่สามารถเอามาใช้จ่ายได้จริง (หลังจ่ายภาษีเงินได้) แล้วมีระดับที่สูงแค่ไหน

ผมลองหาตัวเลข หนี้ครัวเรือนต่อรายได้หลังหักภาษี ของประเทศไทย ปรากฎว่าไม่เจอตัวเลขตรงๆ ที่ไหนเลย แต่เว็บไซท์ Trading Economics มีข้อมูลที่เกี่ยวข้องซึ่งเอามาคำนวณเองได้

หนี้ครัวเรือนต่อรายได้หลังหักภาษีของประเทศไทย ข้อมูลตั้งแต่ปี 1996-2014 เป็นแบบนี้

hhd_thailand

ในช่วงตั้งแต่ปี 2008 เป็นต้นมา ภาระหนี้ครัวเรือนของเราสูงขึ้นมากเมื่อเทียบกับรายได้ โดยเมื่อสิ้นปี 2008 ตัวเลขอยู่ที่ 65% และเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องจนมาเป็น 124% ณ สิ้นปี 2014

ระดับหนี้ครัวเรือน 124% ของรายได้หลังหักภาษีนี้ ถือว่าสูงที่สุดในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา ยกเว้นเมื่อตอนปี 1997 หลังเกิดวิกฤตต้มยำกุ้งใหม่ๆ

แม้ว่าถ้าเทียบกับตัวเลขของกลุ่มประเทศ OECD ด้านบน 124% ดูเหมือนจะอยู่ในระดับกลางๆ เท่านั้น แต่ถ้าสังเกตุดีๆ ประเทศที่มีตัวเลขหนี้ครัวเรือนสูงๆ มักจะเป็นประเทศที่รวย เช่นแถบสแกนดิเนเวีย ส่วนประเทศที่ยังไม่รวยในกลุ่มนี้ (แต่ GDP ต่อหัวก็ยังมากกว่าประเทศไทย) เช่นฮังการีหรือโปแลนด์ ระดับหนี้ครัวเรือนอยู่ที่ 55-65% ของรายได้หลังหักภาษีเท่านั้นเอง เป็นแค่ครึ่งเดียวของประเทศไทย

ดังนั้นสำหรับคำถามที่ว่าภาระหนี้ครัวเรือนของประเทศไทยหนักไหม ก็ตอบได้ว่าหนักครับ

แล้วแนวโน้มหนี้ครัวเรือนของประเทศอื่นเพิ่มขึ้นมากเหมือนไทยไหม

ผมแบ่งแนวโน้มหนี้ครัวเรือนของกลุ่มประเทศ OECD ออกเป็นสามกลุ่ม

3_groups_2

  • กลุ่ม 1 มีหนี้เพิ่มขึ้นมาก ระหว่างปี 2000-2008 และมีระดับหนี้ลดลงหลังจากนั้น หลายประเทศได้รับผลกระทบจากวิกฤตเศรษฐกิจปี 2007-2008 อย่างจัง และการลดระดับหนี้น่าจะเกิดขึ้นพร้อมความเจ็บปวดพอสมควร
  • กลุ่มที่ 2 มีระดับหนี้ครัวเรือนต่อรายได้หลังหักภาษีเพิ่มขึ้นต่อเนื่องมาตลอดในช่วง 15 ปีล่าสุด ซึ่งข้อมูลหนี้ครัวเรือนของประเทศไทยมีลักษณะเข้ากลุ่มนี้ (เส้นสีแดง)
  • กลุ่มที่ 3 มีแค่สองประเทศ คือเยอรมันและญี่ปุ่น มีหนี้ครัวเรือนลดลงอย่างต่อเนื่องใน 15 ปีที่ผ่านมา

เปรียบเทียบภายในกลุ่มที่ 2 หนี้ครัวเรือนของประเทศไทยแทบไม่เพิ่มขึ้นระหว่างปี 2000 ถึง 2007 แต่ตั้งแต่ปี 2008 เป็นต้นมากลับเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วเทียบกับประเทศอื่นๆ ในกลุ่มเปรียบเทียบนี้

ถ้ามีโอกาสจะลองคำนวณตัวเลขของประเทศในแถบอาเซียนอื่นๆ มาเปรียบเทียบอีกทีครับ

2 Comments

  1. Nieap says

    My curiosity about the number of household debt to GDP reported in TradingEcomonics and Thai news media brought me here. Thank you for simply good article.

Leave a Reply to Nieap Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *